Giảng viên Trường Chính trị "Tự học" theo gương Chủ tịch Hồ Chí Minh

Cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh là một cuộc kiếm tìm không ngơi nghỉ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người. Chính trong quá trình tìm tòi, khảo nghiệm ấy, chúng ta thấy ở Hồ Chí Minh toát lên một đặc điểm hết sức nổi bật – một tấm gương mẫu mực về tinh thần tự học. Tìm hiểu con đường tự học của Hồ Chí Minh không những góp phần làm sáng tỏ thêm tư tưởng của Người mà còn có giá trị rất lớn đối với việc học tập, nghiên cứu, rèn luyện của đội ngũ giảng viên chúng ta hiện nay.

Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình có truyền thống hiếu học. Hơn ai hết, Người được thừa hưởng một sự giáo dục hết sức chu đáo. Với nền tảng cơ bản như vậy, Hồ Chí Minh hoàn toàn có thể trở thành một nhà Nho học uyên thâm như thân sinh của Người hoặc các vị tiền bối cùng thời khác. Nhưng vào thời điểm đó, Việt Nam đang đắm chìm trong cảnh nước mất nhà tan, cả dân tộc đang trăn trở tìm lời đáp cho câu hỏi: Làm thế nào để giải phóng dân tộc? Câu hỏi lớn của thời đại ấy đã được người thanh niên Nguyễn Tất Thành tìm ra lời giải. Anh đã không chọn việc tiếp tục con đường học hành theo lối cổ truyền để trở thành một nhà Nho học hay một viên quan lại dưới chế độ thuộc địa nửa phong kiến. Với tấm lòng yêu nước thương dân, Nguyễn Tất Thành đã đưa ra một quyết định táo bạo: “Tôi muốn đi ra nước ngoài xem nước Pháp và các nước khác. Sau khi xem xét họ làm như thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta”. Và cũng chính từ đây, con đường hoạt động cách mạng thực tiễn của Hồ Chí Minh và con đường tự học, chiếm lĩnh đỉnh cao văn hóa của Người được đặt trên một trục. Hồ Chí Minh đã có lần phát biểu tại trường Pat.gtagtaran, ở thành phố Băng Đun năm 1959: “Tôi sẽ nói vài lời với các bạn. Khi còn trẻ, tôi không có dịp đến trường học. Tôi đã đi du lịch và để làm việc, đó là trường đại học của tôi. Trường học ấy dạy cho tôi khoa học xã hội. Nó dạy cho tôi cách yêu, cách ghét, yêu nước, yêu loài người, yêu dân chủ và hoà bình và căm ghét áp bức ích kỷ. Trường học ấy dạy cho tôi khoa học quân sự. Trường học ấy đã dạy cho tôi lịch sử, dạy cho tôi chính trị. Chính trị là gì? Theo như tôi biết đó là sự đoàn kết nhân dân”.

Bóc tách trong khối núi tri thức đồ sộ của Hồ Chí Minh, có rất nhiều vấn đề có thể minh chứng cho con đường tự học của Người, nhưng tôi chỉ xin đề cập đến hai lĩnh vực được xem là tiêu biểu hơn cả, đó là việc tự học ngoại ngữ và tự học viết báo phục vụ sự nghiệp cách mạng.

Trước hết là vấn đề học ngoại ngữ. Sinh thời Hồ Chí Minh quan niệm: ngoại ngữ chính là chìa khoá để tiếp cận kho tàng tri thức nhân loại. Trong thời kỳ làm phụ bếp trên tàu Latusơ Têrêvin, mặc dù phải lao động hết sức vất vả, mệt nhọc (bắt đầu làm việc từ 4 giờ sáng và kết thúc vào 9 giờ đêm) nhưng Người vẫn tranh thủ thời gian để học tiếng Pháp. Có một điều rất thú vị mà ít ai có thể ngờ tới – đó là cách học ngoại ngữ của Người: mỗi ngày viết 10 từ tiếng Pháp vào cánh tay để vừa làm việc vừa nhẩm học, khi gặp những từ không hiểu Bác nhờ những thuỷ thủ Pháp giảng giải cho. Và với phương pháp như vậy, khi đến bất kỳ nước nào Bác đều tự học ngôn ngữ của nước ấy. Sau này, khi đã trở thành người đứng đầu đất nước, dù tuổi đã cao song Người vẫn là một tấm gương sáng về việc tự học, Người thường xuyên đọc sách báo nước ngoài, khi không hiểu từ nào thì tra từ điển hoặc ghi lại cẩn thận. Nếu không hiểu rõ, Bác tìm mọi cách nhờ người thông thạo ngoại ngữ ấy dịch hộ. Cho đến nay chưa ai có thể chỉ ra đích xác Hồ Chí Minh biết bao nhiêu ngoại ngữ. Theo như hoạ sỹ Êrich Giôhamxơn (Thuỵ Điển) thì Hồ Chí Minh biết tới 28 thứ tiếng. Đây có thể chỉ là một con số ước lượng nhưng có một điều chắc chắn rằng, Hồ Chí Minh có thể đọc thông viết thạo một số thứ tiếng như: Trung Quốc, Pháp, Nga, Đức, Tây Ban Nha, Thái Lan…

Trên lĩnh vực báo chí, mặc dù không phải là người hoạt động báo chí chuyên nghiệp nhưng có thể khẳng định Hồ Chí Minh xứng đáng là bậc thầy về báo chí. Người đã khai sinh ra nền báo chí cách mạng Việt Nam với sự ra đời của tờ báo Thanh niên (1925). Không những thế, Người còn đóng vai trò là người hướng dẫn, dìu dắt cho từng bước phát triển của nền báo chí cách mạng nước ta qua mỗi thời kỳ. Một điều mà chúng ta có thể khẳng định chắc chắn rằng Hồ Chí Minh không được đào tạo qua một trường lớp hay một khoá học nào về báo chí. Hồ Chí Minh tập viết báo khi ở Pari (Pháp). Bài đầu tiên Bác chỉ viết vài dòng, chép làm hai bản. Bác rất cảm động và sung sướng khi bài mình được đăng. Bác so sánh với bản lưu để rút kinh nghiệm, dần dần Bác có thể viết bài báo dài tới một cột, rồi cột rưỡi, khi thì kéo dài lúc lại rút ngắn. Trong nghiệp “viết” của mình, Hồ Chí Minh có nhắc đến 3 thời điểm Người cảm thấy sung sướng. Lần đầu tiên là mẩu tin vài dòng như đã nói ở trên. Lần thứ hai là một truyện ngắn về đời sống công nhân Pari được đăng trên báo Nhân Đạo. Lần thứ ba là viết bài Tuyên ngôn độc lập. Nhờ quyết tâm và khổ luyện, Bác đã thành công trong việc sử dụng báo chí làm vũ khí sắc bén trong trận tuyến chống kẻ thù.

Để nâng cao chất lượng dạy và học hiện nay thì cả người dạy và người học phải nhận thức được quá trình dạy - học và tự học là một quá trình biện chứng. Bên cạnh vai trò cực kỳ quan trọng của người thầy thì việc tự học tập, rèn luyện của trò mới là yếu tố quyết định chất lượng học tập. Điều này Bác cũng đã chỉ rõ Việc học phải lấy tự học làm cốt”. Giáo dục – đào tạo hiện nay cần phải hình thành được nhu cầu và khả năng tự học để học suốt đời. Gần đây Ban Chấp hành Trung ương khóa XI đã họp Hội nghị lần thứ 8, trong đó bàn đến vấn đề đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục – đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Có thể thấy chúng ta đang trở về với vấn đề này trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Theo quan niệm của Hồ Chí Minh, học là để hành, học để làm việc, học là một việc phải làm suốt đời. Suốt đời gắn lý luận với công tác thực tế. Không ai có thể tự cho mình đã biết đủ rồi, biết hết rồi. Người nói: “Công việc cứ tiến mãi. Không học thì không theo kịp, công việc nó sẽ gạt mình lại phía sau”. Về nội dung học, Người yêu cầu phải thiết thực, gắn với yêu cầu của công việc bản thân, với yêu cầu của đất nước. Về phương pháp, Người rất chú trọng về cách học. Người chỉ rõ: “Phải lấy tự học làm cốt. Do thảo luận và chỉ đạo giúp vào”, tức là thực hiện kết hợp 3 khâu: tự học của cá nhân phải làm cốt, thảo luận của tập thể và hướng dẫn của giảng viên chỉ để bổ sung thêm vào. Như vậy là không phải có thầy mới học, mà phải tự tìm sách đọc, lấy sách làm thầy. Trong tư duy giáo dục của Người, ta thấy Người luôn căn dặn người học không được một chiều, cứ sách nói là đúng, phải có óc phản biện “không được tin một cách mù quáng từng câu một trong sách”, “phải đặt câu hỏi vì sao, phải suy nghĩ kỹ càng xem nó có hợp với thực tế không, có thật là đúng lý không”. Lý luận giáo dục hiện đại đòi hỏi phải đặt đối tượng giáo dục vào vị trí chủ thể để nó tự vận động theo quy luật của chính nó. Lối giáo dục kẻ cả, rót từ trên xuống chẳng những lỗi thời mà còn không có hiệu quả vì nó trái với nguyên lý giáo dục cộng sản chủ nghĩa.

Giảng viên trường chính trị chúng ta ngày hôm nay, đặc biệt là giảng viên trẻ cần sống, lao động và học tập theo tấm gương vĩ đại của Người. Nghiên cứu về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng Hồ Chí Minh, nếu chỉ chọn một vấn đề “con đường tự học” của Người cũng đủ để cho mỗi chúng ta rèn luyện, phấn đấu suốt cả cuộc đời. Đội ngũ giảng viên nhà trường hiện nay đã được đào tạo qua trường lớp chính quy, bài bản. Trình độ giảng viên đều từ cử nhân trở lên. Nhưng chúng ta cần luôn ý thức được rằng, đào tạo qua trường lớp, chúng ta mới chỉ là những “trí thức một nửa” như cách dùng từ của Hồ Chí Minh. Để trở thành người “trí thức hoàn toàn”, trí thức thứ thiệt thì rất cần sự nỗ lực, kiên trì, bền bỉ tự học trong thực tiễn. Nếu giảng viên không quan tâm chú trọng việc tự học là tự đào thải mình. Không phải ngẫu nhiên mà chức năng của trường chính trị được đặt ra là đào tạo, bồi dưỡng và nghiên cứu khoa học. Nghiên cứu khoa học là động lực thúc đẩy say mê nghề nghiệp giúp giảng viên làm chủ được tri thức trên cơ sở độc lập suy nghĩ, sáng tạo, biết vận dụng tri thức vào bài giảng cũng như thực tiễn cuộc sống. Mỗi bài viết, mỗi vấn đề nghiên cứu đòi hỏi giảng viên phải vạch ra đề cương, đọc những tài liệu liên quan. Vì thế giảng viên có quá trình tích lũy về lượng để thay đổi về chất, tri thức càng được mở rộng và chuyên sâu, không chỉ am hiểu về một chuyên ngành mà nắm vững những kiến thức của chuyên ngành gần, liên ngành.

Tự học, tự giáo dục là thể hiện trình độ làm chủ bản thân của từng con người, thể hiện khả năng kiềm chế và tự điều chỉnh của mỗi người trong cuộc sống. Tự giáo dục đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc tích lũy kiến thức, kinh nghiệm và rèn luyện phẩm chất đạo đức của mỗi người. Tự giáo dục là biết soi mình trong tấm gương của những người cộng sản lỗi lạc mà Hồ Chí Minh là người để lại cho chúng ta một tấm gương sáng chói muôn đời.

Nguyễn Bình Minh


 

Lần cập nhật cuối ( Thứ sáu, 19 Tháng 12 2014 04:59 )  

BÀI MỚI NHẤT


Joomla inotur picma